زمان تقریبی مطالعه: 12 دقیقه
 

اعلامیه استقلال





اعلامیه استقلال، سندی است که بر اساس آن، کلنی‌های ۱۳ مستعمره، همگی تصمیم به قطع رابطه با انگلستان گرفتند و به این وسیله اعتقادشان را نسبت به ارزشمندی منزلت انسانی و مردم‌سالاری ابراز داشته‌اند. از جمله مهم‌ترین تحولات مربوط به دوران اواخر عصر روشنگری، وقوع حوادث سیاسی و انقلاب‌های حقوق بشری و جنبش‌های آزادی‌خواهانه‌ای است که پایه‌گذاری آزادی‌های فردی و اجتماعی و استقلال و حاکمیت ملی از جمله مهم‌ترین ثمرات این تحولات است. تدوین و تصویب این اعلامیه نیز، از جمله اقدامات مهم این دوران محسوب می‌شود که ره‌آوردهای حقوق بشری متعددی داشته و بسیار حایز اهمیت است.


۱ - مقدمه



از جمله مهم‌ترین تحولات مربوط به دوران اواخر عصر روشنگری، وقوع حوادث سیاسی و انقلاب‌های حقوق بشری و جنبش‌های آزادی‌خواهانه‌ای است که دست‌آوردهای حقوق و آزادی‌های فردی مهمی از آنها ناشی شده است. پایه‌گذاری آزادی‌های فردی و اجتماعی و استقلال و حاکمیت ملی از جمله مهم‌ترین ثمرات این تحولات است.
[۱] ژرژ بوردو، لیبرالیسم، ص۲۹، مترجم: عبدالوهاب احمدی، نشر نی، ۱۳۷۸.

رهایی از استعمار و برداشتن گام‌های اساسی برای استقلال و آزادی در سطح ۱۳ مستعمره اصلی آمریکا نیز در این دوران صورت پذیرفته است. تدوین و تصویب سندی تحت عنوان «اعلامیه استقلال» که بر اساس آن، کلنی‌های ۱۳ مستعمره، همگی تصمیم به قطع رابطه با انگلستان گرفتند
[۲] .Conde، H، Victor، A Handbook of International Human Rights Terminology، second Edition، santa Barbara CA: ABC – Clio، ۲۰۰۲، P، ۵۹
و به این وسیله اعتقادشان را نسبت به ارزشمندی منزلت انسانی و مردم‌سالاری ابراز داشته‌اند، از جمله اقدامات مهم این دوران محسوب می‌شود که ره‌آوردهای حقوق بشری متعددی داشته و بسیار حایز اهمیت است. در این مختصر، ضمن اشاره اجمالی به نحوه پیدایش و تدوین اعلامیه استقلال آمریکا، محتوا و ره‌آوردهای حقوق بشری این اعلامیه را شرح می‌گردد.

۲ - فرآیند تدوین و تصویب اعلامیه



وقایع و حوادث سیاسی و آرمان‌های آزادی‌خواهانه‌ای که در قرن هفدهم به ویژه در انگلستان صورت پذیرفته، دست‌آوردهای حقوقی و آزادی‌های فردی را به دنبال داشت که این جریانات، الهام‌بخش مهاجران انگلیسی و اهالی مستعمرات انگلیسی در آمریکا برای مبارزه علیه انگلیس در آن سامان گشته است؛
[۳] .Conde، H، Victor، A Handbook of International Human Rights Terminology، second Edition، santa Barbara CA: ABC – Clio، ۲۰۰۲، P، ۵۹
تا آن که رشد و توسعه فکری رو به گسترش در آمریکا در قرن هیجدهم، نهایتا سیزده مستعمره اصلی آمریکا را بر آن داشت تا با اتحاد و هماهنگی، گامی اساسی برای استقلال و آزادی خویش بردارند. در همین راستا، در چهارم ژوئیه ۱۷۷۶، «کنگره عمومی» (Continental Congress) در ایالت «بوستون» (Boston)، به نمایندگی از طرف سیزده «کلنی» (Colony) (مستعمره) و در قیام بر ضد سلطه انگلیسی، به اتفاق آراء، اقدام به تصویب اعلامیه‌ای تحت عنوان «اعلامیه استقلال» نمودند که بر اساس آن، مستعمره‌های یاد شده همگی در سال ۱۷۷۶ تصمیم به قطع ارتباط با انگلستان گرفتند.
[۴] ‌هاشمی، سید محمد، حقوق بشر و آزادی‌های اساسی، ص۱۳۴، نشر میزان، چاپ اول، پاییز ۱۳۸۴.
(البته در خصوص تاریخ تصویب این اعلامیه اختلافاتی وجود دارد و برخی تاریخ تصویب آن را دوم اوت می‌دانند.)
این قطع‌نامه را «ریچارد هنری لی» (Richrd Henry Lee)، نماینده ایالت «ویرجینیا» (Virjinia) پیشنهاد کرده بود، اما توسط «توماس جفرسن» (Thomas Jefferson) (از مستعمره ویرجینیا که بعدا به ریاست جمهوری دوره دوم آمریکا رسید) تهیه و تنظیم شد و پس از این هم توسط «جان آدامز» (John Adams) (سومین رئیس جمهور آمریکا) و «بنجامین فرانکلین» (Benjamin Franklin) اصلاح و ویرایش گردید و به تصویب کنگره عمومی رسید.
[۵] هاشمی، سید محمد، حقوق بشر و آزادی‌های اساسی، ص۱۳۴، نشر میزان، چاپ اول، پاییز ۱۳۸۴.


۳ - محتوای اعلامیه



از آن‌جایی‌که این اعلامیه سندی برای اعلام استقلال مستعمره‌های آمریکا از سلطه انگلستان است، در آن انگیزه‌های مستقیم انقلاب از جمله وضع عوارض، ممنوعیت‌های بازرگانی، تغییرات در دولت و سایر اشکالات نسبت به پادشاه انگلستان مطرح شده است. اما فراتر و مهم‌تر از این اعلام استقلال، تاکیداتی است که این اعلامیه نسبت به شناسایی برخی از حقوق اساسی بشر دارد.
به این ترتیب در ابتدای اعلامیه، ضمن اذعان به ضرورت بیان دلایل قاطع برای استقلال، اصل برابری انسان‌ها و بهره‌مندی آنها از «حقوق غیر قابل سلب» (Unalienable Rights) را مورد تاکید قرار داده و چنین آورده: «ما این حقایق را از بدیهیات می‌دانیم که تمامی انسان‌ها برابر آفریده شده‌اند و خداوند برای آنها پاره‌ای از حقوق غیر قابل سلبی مانند حق حیات، آزادی و حق جستجوی خوشبختی را قایل شده است...»
[۶] .July ۴، ۱۷۷۶، Para، ۲، : Declaration of Independence

اهداف حکومت‌ها نیز تضمین این حقوق دانسته شده و بر این امر که قدرت حکومت‌ها باید به طور واقعی برخاسته از رضایت مردم باشد، تاکید دارد. بنابراین ضمن حمایت از حقوق طبیعی انسان‌ها که هیچ‌کس حق سلب آنها را ندارد، به مفهوم توافق یا قرارداد بین حاکمان و مردم در امر حکومت اشاره نموده و حتی حق سرنگونی و تغییر حکومت را نیز برای مردم شناسایی نموده تا در صورتی که حکومتی از این اهداف منحرف شود، مردم حق تغییر آن و تشکیل حکومت دیگری را با سازماندهی شیوه مناسبی داشته باشند، به گونه‌ای که برای همگان حداکثر امنیت و خوشبختی را فراهم آورد.
[۷] .July ۴، ۱۷۷۶، Para، ۲، : Declaration of Independence

البته اعلامیه در ادامه پاراگراف دوم خود این نکته را نیز مدنظر قرار داده که دوراندیشی ایجاب می‌نماید، دولت‌های با سابقه را نباید به دلایل جزئی، کم اهمیت و گذرا تغییر داد.

۳.۱ - حق مردم در قبال ظلم حکومت


تجربه نیز در تمامی زمان‌ها نشان می‌دهد که افراد نسبت به ظلم و بدی حکومت‌ها تا آنجا که قابل تحمل باشد، بردباری می‌کنند و حاضر نیستند، حکومتی را که به آن عادت کرده‌اند، سرنگون سازند؛ اما چنان‌چه ادامه تجاوز و تصرف‌های نابجای حقوق مردم با همان هدف هم‌چنان از جانب حکومت‌ها بدون هیچ‌گونه تغییری ادامه یابد و شرایط به گونه‌ای شود که حاکی از مسلط ساختن استبداد مطلق بر آنها باشد، در این صورت مردم حق و تکلیف دارند که چنین حکومت و قدرتی را سرنگون نمایند و نگهبانان جدیدی را برای حفاظت از امنیت آینده خود بگمارند.
پس از بیان این نکات، اعلامیه به این امر توجه می‌دهد که وضعیت مستعمره‌نشین‌های این ایالات همین‌گونه بوده است و این همان ضرورتی است که آنها را به تغییر نظام‌های دولت پیشین بر می‌انگیزد.

۳.۲ - اقدامات ظالمانه


سپس اعلامیه به موارد متعددی از ظلم و ستمگری‌های حکومت بریتانیا نسبت به مستعمره‌ها پرداخته و آن اقدامات را در راستای استقرار حکومتی مستبد مطلق بر سر این ایالات دانسته است. اقداماتی از قبیل منع فرمانداران از تصویب قوانین مهم و ضروری، اجتناب از وضع قوانین برای اسکان مردمان بومی، فراخوانی هیئت‌های قانون‌گذاری به مکان‌های نامتعارف و دور از محل نگهداری اسناد ملی جهت فرسوده کردن آنها، انحلال خانه نمایندگان مردم، ممانعت از اجرای قوانین اعطای تابعیت به اتباع خارجی برای جلوگیری از افزایش جمعیت ایالات، سلب استقلال قضات، راه‌اندازی محاکمه‌های نمایشی برای دریافت مالیات بدون رضایت افراد و قطع تجارت با بخش‌هایی از جهان و... از جمله اقدامات ظالمانه‌ای است که توسط حکومت بریتانیا در این ایالات انجام شده و در این اعلامیه مورد تصریح قرار گرفته است. بخش عمده‌ای از اعلامیه به بیان این‌گونه اقدامات و ظلم و ستم‌ها اختصاص یافته است.

۳.۳ - اعلام استقلال


پس از بیان این موارد، در پاراگراف آخر اعلامیه به این شرح به نتیجه‌گیری و اعلام استقلال پرداخته است: «بنابراین، ما نمایندگان دولت‌های متحده آمریکا در «کنگره عمومی» با عنایات خداوند و داور بزرگ عالم و به نام مردم خوب این سامان، رسما اعلام می‌کنیم که این مستعمره‌های متحد حق دارند به عنوان دولت‌های آزاد و مستقل که خود را آزاد از اطاعت در مقابل مقام پادشاهی بریتانیای کبیر می‌دانند و تمام روابط سیاسی خود را به طور کامل با دولت بریتانیای کبیر قطع نموده‌اند و باید این قطع ارتباط همچنان ادامه یابد، همانند دولت‌های آزاد و مستقل دارای قدرت تام برای اعلان جنگ و انعقاد صلح و هرگونه قرارداد اتحاد و انتظام امور تجاری و به طور کلی هرگونه اقدامی که هر دولت مستقلی حق انجام آن را دارد، باشند. بنابراین، با اعتماد راسخ به حمایت خداوند، به این وسیله استقلال ممالک متحده آمریکا را اعلام و آزادی جان و مال و آبروی خود را افتخاری بزرگ می‌دانیم». در پایان هم، نام نمایندگان ایالت‌ها که اعلامیه را امضاء نموده‌اند، ذکر شده است.
این ایالت‌ها عبارتند از: جورجیا- کارولینای شمالی، کارولینای جنوبی- ماساچوست، مریلند، ویرجینیا، پنسیلوانیا، نیوجرسی، نیوهمپشایر- ماساچوست و رود‌آیلند.

۴ - ره‌آوردهای حقوق بشری اعلامیه



هر چند هدف اصلی اعلامیه استقلال آمریکا، اعلام استقلال و آزادی مستعمره‌های ایالات آن از استعمار انگلستان است و از این‌روی عمده متن اعلامیه نیز به بیان دلایل و انگیزه‌های انقلاب و استقلال‌طلبی پرداخته است تا برای دولت بریتانیا و تمامی جهانیان دلایل این اقدامشان را آشکار سازند، اما با این حال، این سند مشتمل بر عباراتی است که آن را می‌توان پیام‌آور مبارزه برای احیای منزلت انسانی و پیروزی حقوق بشر دانست.
این سند، بر مفهوم حقوق بشر ذاتی (Inherent)، جهانی (Universal) و غیر قابل سلب (Unalienable) برای همگان نیز تاکید کرده است.
[۸] .Conde، H، Victor، OP، Cit.، P، ۵۹

به نظر برخی اعلامیه استقلال بر مبنای مفاهیم «حقوق طبیعی» (Natural Law) نگاشته شده و یکی از دو سند مهم تاریخی- فلسفی محسوب می‌شود که حقوق بشر مدرن را پایه‌گذاری نموده است.
[۹] .Conde، H، Victor، OP، Cit، P، ۵۹

سند مهم دیگر، اعلامیه حقوق بشر و شهروند فرانسه (۱۷۸۹) است و معمولا از این دو سند در کنار هم نام برده می‌شود.

۴.۱ - اهمیت تدوین اعلامیه


اهمیت تدوین این سند (اعلامیه استقلال) از حیث تاریخی و اینکه در سال ۱۷۷۶ میلادی یعنی حدود ۱۷۲ سال پیشتر از «تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸)،
[۱۰] .Universal Declaration on Human Rights (UDHR) ۱۹۴۸، UN، Doc، A/ ۸۱۰، ۱۰ December ۱۹۴۸
برخی از اصول مهم حقوق بشری را مطرح ساخته بر کسی پوشیده نیست. گرچه این امر در سطحی بسیار محدودتر از اعلامیه جهانی حقوق بشر صورت پذیرفته است و اعلامیه مزبور را نمی‌توان اعلامیه حقوق بشری تلقی نمود؛ اما از جهت وضعیت حقوقی، تا حدودی وضعیت آن مشابه سایر اعلامیه‌های حقوق بشری است. این اعلامیه را می‌توان الهام‌بخش قوانین اساسی دوازده ایالت اولیه و سپس دیگر ایالات آمریکا دانست، گرچه در خصوص نقش تفسیری اعلامیه استقلال نسبت به قوانین اساسی عمیقا اختلاف نظر وجود دارد.
[۱۲] .Lee J، Strang، Originalism، The Declaration of independence and the Constitution: A unique Role in Constitutional Interpretation، Penn State Law Review، ۱۱۱، ۲۰۰۶، ۴۱۳

برخی آن را قلب قانون اساسی می‌دانند
[۱۳] .Scott Douglas Gerber، To Secure These Rights: The Declaration of independence and Constitutional Interpretation، New York University Press، New York، ۱۹۹۵، P، ۳
و آن را در فهم صحیح قانون اساسی مهم و اساسی تلقی می‌نمایند و معتقدند، آمریکایی‌ها باید قوانین اساسی خود را از نگاه و منظر اعلامیه استقلال و در پرتو آن تفسیر نمایند.
[۱۴] .Dan Himmelfarb، Note، The Constitutional Relevance of the Second Sentence of The Declaration of independence، Yale Law Journal ۱۰۰، ۱۹۹۰، PP، ۱۶۹-۱۷۰
در مقابل برخی دیگر نیز فهم و تفسیر معنای قانون اساسی بر اساس اعلامیه استقلال را تقریبا غیر قابل پذیرش و باور می‌دانند، زیرا معتقدند، اعلامیه استقلال هیچ‌گونه دستور العمل ثابتی (دایمی) در خصوص چگونگی تفسیر قانون اساسی ارایه ننموده است.
[۱۵] .Patrick M، O، Neil، the Declaration as Ur- Constitution: The Bizarre Jurisprudential Philosophy of Professor Harry v، Jaffa، Akron Law Review ۲۸، ۱۹۹۵، PP، ۲۳۷-۲۵۲

با این حال، در اینکه اعلامیه استقلال یکی از چندین منبع اصلی در درک مفهوم متون قانون اساسی محسوب می‌شود، تردیدی وجود ندارد.
[۱۶] .OP، Cit، PP. ۴۴-۴۵، Lee J، Strang،


۴.۲ - شناسایی برخی حقوق


در کنار این موارد اعلامیه استقلال، ره‌آوردهای حقوق بشری دیگری نیز داشته است. از جمله اینکه پاره‌ای از حقوق جدایی‌ناپذیر بشری نظیر حق حیات، حق آزادی و حق جستجوی خوشبختی و رفاه را مورد شناسایی قرار داده و بر اصل برابری انسان‌ها تاکید نموده است. همچنین هدف اصلی حکومت‌ها و نهاد قانون‌گذاری را تضمین این حقوق اساسی بشر دانسته و مشروعیت حاکمیت را تنها در پرتو رضایت واقعی مردم مورد پذیرش قرار داده که بیانگر پذیرش و شناسایی یکی از مهم‌ترین اصول دمکراسی است. در همین راستا حتی حق انقلاب و سرنگونی حکومت ظالم و مستبد را برای مردم شناسایی نموده است.

۵ - احیای جایگاه انسانی



در مجموع گرچه، آنچه در این اعلامیه در خصوص حقوق بشر مطرح شده بسیار مختصر است؛ اما می‌توان این متن را پیام‌آوری برای مبارزه در راستای احیای جایگاه و منزلت انسانی و حمایت از حقوق بشر دانست.

۶ - پانویس


 
۱. ژرژ بوردو، لیبرالیسم، ص۲۹، مترجم: عبدالوهاب احمدی، نشر نی، ۱۳۷۸.
۲. .Conde، H، Victor، A Handbook of International Human Rights Terminology، second Edition، santa Barbara CA: ABC – Clio، ۲۰۰۲، P، ۵۹
۳. .Conde، H، Victor، A Handbook of International Human Rights Terminology، second Edition، santa Barbara CA: ABC – Clio، ۲۰۰۲، P، ۵۹
۴. ‌هاشمی، سید محمد، حقوق بشر و آزادی‌های اساسی، ص۱۳۴، نشر میزان، چاپ اول، پاییز ۱۳۸۴.
۵. هاشمی، سید محمد، حقوق بشر و آزادی‌های اساسی، ص۱۳۴، نشر میزان، چاپ اول، پاییز ۱۳۸۴.
۶. .July ۴، ۱۷۷۶، Para، ۲، : Declaration of Independence
۷. .July ۴، ۱۷۷۶، Para، ۲، : Declaration of Independence
۸. .Conde، H، Victor، OP، Cit.، P، ۵۹
۹. .Conde، H، Victor، OP، Cit، P، ۵۹
۱۰. .Universal Declaration on Human Rights (UDHR) ۱۹۴۸، UN، Doc، A/ ۸۱۰، ۱۰ December ۱۹۴۸
۱۱. ر.ک:ویکی فقه، مقاله «اعلامیه».    
۱۲. .Lee J، Strang، Originalism، The Declaration of independence and the Constitution: A unique Role in Constitutional Interpretation، Penn State Law Review، ۱۱۱، ۲۰۰۶، ۴۱۳
۱۳. .Scott Douglas Gerber، To Secure These Rights: The Declaration of independence and Constitutional Interpretation، New York University Press، New York، ۱۹۹۵، P، ۳
۱۴. .Dan Himmelfarb، Note، The Constitutional Relevance of the Second Sentence of The Declaration of independence، Yale Law Journal ۱۰۰، ۱۹۹۰، PP، ۱۶۹-۱۷۰
۱۵. .Patrick M، O، Neil، the Declaration as Ur- Constitution: The Bizarre Jurisprudential Philosophy of Professor Harry v، Jaffa، Akron Law Review ۲۸، ۱۹۹۵، PP، ۲۳۷-۲۵۲
۱۶. .OP، Cit، PP. ۴۴-۴۵، Lee J، Strang،


۷ - منبع



سایت پژوهه، برگرفته از مقاله «اعلامیه استقلال»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۹/۱۱/۱۹.    


رده‌های این صفحه : حقوق بشر | حقوق بین‌ الملل | روابط بین‌ الملل | مباحث حقوقی | مباحث علوم سیاسی




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.